Smnewstl.com | MANILA, Filipinas, 15 Novembru 2026 – Timor-Leste hahú prepara an hodi asume prezidénsia ASEAN iha tinan 2029, ho kompromisu atu hala’o responsabilidade lideransa no kontribui ba hametin unidade, solidariedade, kooperasaun no dezenvolvimentu iha rejiaun Sudeste Aziátiku.
Vise-Ministra ba Asuntu ASEAN, Milena Rangel, afirma katak preparasaun ba responsabilidade importante ne’e presiza hahú husi kumprimentu ba prinsípiu fundamentál ASEAN, liuliu konsensu, solidariedade no responsabilidade hamutuk entre nasaun membru sira.
“Ita hotu presiza respeita prinsípiu konsensu, solidariedade no responsabilidade hamutuk, atu asegura katak Timor-Leste bele kumpre nia kompromisu no responsabilidade nu’udar parte husi família ASEAN,” deklara Vise-Ministra Milena Rangel ba jornalista sira iha Media Center, Manila, Filipinas, Domingu (15/11/2026).
Tuir mekanizmu rotasaun prezidénsia ASEAN ne’ebé bazeia ba orden alfabetiku naran nasaun membru sira, Timor-Leste sei asume lideransa rejionál iha 2029, depois Singapura iha 2027 no Tailándia iha 2028.
Responsabilidade ne’e la’ós de’it atu organiza enkontru no atividade diplomátika ASEAN, maibé mós atu kontribui ativu ba dezenvolvimentu rejionál, hametin kooperasaun entre nasaun membru sira no asegura implementasaun planu estratéjiku organizasaun nian.
Iha kontestu ida-ne’e, Timor-Leste konsidera ASEAN Community Vision 2045 nu’udar dokumentu orientadór importante ba harii futuru rejiaun ne’ebé seguru, estável, integradu no prósperu.
Governu Timor-Leste reafirma vontade atu sai membru ativu no konstrutivu, ne’ebé la’ós de’it simu benefísiu husi integrasaun rejionál, maibé mós fó kontribuisaun ba esforsu hamutuk iha nivel rejionál no internasionál.
Krize Myanmar Sai Asuntu Diskusaun ASEAN
Iha sorin seluk, durante diskusaun informal ho Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, nasaun membru ASEAN sira mós diskute situasaun polítika no seguransa iha rejiaun, inklui krize polítika no konflitu ne’ebé kontinua akontese iha Myanmar.
Nasaun membru sira subliña importánsia esforsu hamutuk atu buka solusaun ba krize ne’e liuhusi diálogu, kompromisu no implementasaun akordu ne’ebé lider ASEAN sira konkorda ona.
Iha prosesu ida-ne’e, Konsensu Pontu Lima (Five-Point Consensus) kontinua sai mekanizmu importante ba ASEAN atu fasilita diálogu, hamenus tensaun no buka dalan ba rezolusaun krize iha Myanmar.
Mekanizmu ne’e mós buka kria kondisaun apropriadu atu Myanmar bele envolve fali iha atividade no mekanizmu ASEAN, tuir prinsípiu no prosedimentu organizasaun nian.
Aleinde krize Myanmar, nasaun membru sira mós konsidera katak presiza kontinua hametin mekanizmu koordenasaun no preparasaun konjunta atu responde ba dezafiu polítiku no seguransa ne’ebé bele mosu iha futuru.
Ba Timor-Leste, preparasaun polítika no diplomátika ne’e sai parte importante atu asegura prosesu negosiasaun, diálogu no tomada desizaun iha ASEAN lao tuir prinsípiu konsensu no responsabilidade hamutuk.
Timor-Leste reafirma kompromisu atu kontinua hato’o pozisaun konstrutiva, hametin kooperasaun ho nasaun membru sira no fó kontribuisaun pozitivu ba prosesu negosiasaun no tomada desizaun, nu’udar parte husi esforsu hamutuk atu asegura futuru ASEAN ne’ebé estável, integradu no prósperu.













Komentariu