SMnewstl.com || DILI, 17 AGOSTO 2026 — Prezidente Repúblika José Ramos-Horta husu Komandante-Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) atu halo prosesu rigoroz no tuir lei ba oknum PNTL ne’ebé alegadamente uza kilat bainhira hala’o kontrolu tranzitu iha Watucarbau, Munisípiu Viqueque. Akontesimentu ne’e rezulta joven mane ida mate iha Hospital Nasionál Guido Valadares (HNGV).
PR Horta konsidera kazu ne’e presiza investigasaun séria, transparente no responsavel, tanba envolve uza arma de fogo iha atividade kontrolu tranzitu.
Nia husu lideransa PNTL atu garante katak prosesu ba oknum ne’e la’o tuir lei no regulamentu institusionál, inklui investigasaun no prosesu judisiál se iha indikasaun katak prosedimentu viola.
“Primeiru, tenki ba Becora. Segundu, iha julgamentu sei hetan pena todan no tenki halo esplikasaun ruma tanba sá ema nune’e ba halo fali kontrolu iha tranzitu. Nee ema bulak tebes ida ka lanu mak halo nune’e?” dehan PR Horta.
Tuir PR Horta, se investigasaun prova katak ofisiál ne’e viola prosedimentu no uza kilat ho maneira ne’ebé la tuir regra, tenki iha konsekuénsia disiplinár no jurídika.
Xefi Estado hateten katak prosesu demisaun ka expulsaun husi PNTL tenki konsidera tuir dispozisaun lei, enkuantu responsabilidade kriminál tenki determina liuhusi prosesu judisiál.
PR Horta mos alerta katak kazu hanesan ne’e bele fó impaktu negativu ba imajen no konfiansa públika ba PNTL, liuliu tanba polísia iha responsabilidade atu fó ezemplu kona-ba disiplina no kumprimentu prosedimentu.
Nia mos kestiona tanba sá ofisiál ne’e lori kilat bainhira hala’o kontrolu tranzitu no se uza arma ne’e tuir nesesidade, autorizasaun no prosedimentu operasionál ne’ebé aplika ba atividade refere.
Hodi hatudu importánsia kontrolu kona-ba uza armamentu, PR Horta kompara situasaun ne’e ho nia esperiénsia bainhira servisu iha Guinea-Bissau iha tinan 2013 nu’udar reprezentante Sekretáriu-Jerál Nasoins Unidas.
“Ha’u ba Guinea-Bissau iha tinan 2013 nu’udar reprezentante Sekretáriu-Jerál iha Guinea-Bissau. Situasaun ne’ebá difísil tebes. Elementu seguransa Timor-Leste ne’ebé ho ha’u, ha’u proibidu sira atu lori kilat. La’ós sira de’it; elementu ONU sira ne’ebé servisu ho ha’u mos ha’u la autoriza lori kilat,” hateten PR Horta.
Nia hateten katak durante besik tinan rua iha Guinea-Bissau, maski situasaun seguransa difísil, utilizasaun armamentu nafatin tenki tuir regra no autorizasaun.
PR Horta konsidera ezemplu ne’e importante atu hatudu katak iha situasaun kontrolu ka servisu públiku, utilizasaun kilat tenki bazeia ba nesesidade, autorizasaun no prosedimentu klaru.
PR subliña katak uza armamentu ho maneira sala bele hamosu konsekuénsia grave ba ema no mos bele estraga konfiansa públika ba instituisaun seguransa.
Tanba ne’e, PR Horta husu lideransa PNTL atu garante katak kazu ne’e la para de’it iha medida disiplinár, maibé responsabilidade hotu-hotu ne’ebé relevante tenki determina liuhusi investigasaun rigoroz no prosesu legal tuir lei.(/Smnews)
Lee Mós:
PM Taur Ezonera Ona Jenerál Lere, Falur Sa'e Bá Tenente Jenerál