SMnewstl.com | Aileu, 10 Agostu 2026 — Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), liuhusi Diretór-Jerál Desentralizasaun no Governu Lokál (DGDGL),António Augusto Guterres, hamutuk ho Prezidente Autoridade Munisípiu (PAM) Aileu, hala’o Segunda Avaliasaun Kondisaun Mínima (AKM II) iha Munisípiu Aileu, nu’udar parte husi preparasaun ba implementasaun Poder Lokál iha 2027.
Atividade ne’ebé hala’o durante loron rua, 10 no 11 Agostu 2026, iha Salaun Timor Rai Klaran, Aileu, foka ba avaliasaun no verifikasaun kapasidade institusionál, rekursu umanu no preparasaun administrativa Munisípiu Aileu atu kumpri kondisaun mínimas ne’ebé presiza antes hala’o Poder Lokál.
Iha nia intervensaun, Diretór-Jerál DGDGL, António Augusto Guterres, enfatiza katak AKM II la’ós de’it prosesu formalidade administrativa, maibé mekanizmu importante atu komprova diretamente prontidaun téknika no kapasidade lideransa institusionál iha nível munisipál.
Nia subliña katak prosesu desentralizasaun no implementasaun Poder Lokál presiza bazeia ba governasaun ne’ebé forte, inkluziva, transparente no responsivu, hodi asegura prestasaun servisu públiku ho kualidade ba komunidade.
“Polítika desentralizasaun no Poder Lokál labele la’o mesak, maibé tenke bazeia ba governasaun ne’ebé forte, inkluziva no moos. Avaliasaun daruak ne’e ajuda ita atu haree no korrije frajilidade sira identifika ona iha avaliasaun uluk, hodi kria duni prestasaun servisu ne’ebé ho kualidade ba povu Aileu,” dehan Diretór-Jerál DGDGL.
Iha parte seluk, Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu, Jacinto Ribeiro Dias, afirma katak estrutura administrasaun munisipál tomak kompromete an atu apoia prosesu avaliasaun ne’e, liuliu liuhusi hadi’a aspetu sira ne’ebé identifika ona iha avaliasaun primeiru.
“Ami simu ho haksolok no fuan nakloke rekomendasaun hotu husi ekipa nasionál. Aileu prontu atu korrije buat sira ne’ebé seidauk kompletu, kumpri kondisaun mínimas hotu, no hatudu ba Governu Sentrál katak ami-nia rekursu umanu no sistema administrasaun iha kapasidade atu jere an rasik,” dehan PAM Aileu.
Segunda Avaliasaun Kondisaun Mínima ne’e hala’o bazeia ba Despacho N.º 41/M-MAE/VII/2026, kona-ba implementasaun AKM II, no tuir kalendáriu ne’ebé Governu aprova ona.
Iha prosesu ne’e, Ekipa Rejiaun II hala’o rekolha, verifikasaun no validasaun dokumentus, tuir indikadór no pontuasaun ne’ebé determina ona iha tabela Kestionáriu AKM II.
Rezultadu husi avaliasaun ne’e sei aprezenta ba Governu Sentrál atu sai baze ba determinasaun ofisiál kona-ba kualifikasaun Munisípiu Aileu atu asume no jere ninia Poder Lokál.
Avaliasaun ne’e konsidera nu’udar etapa importante ida iha preparasaun ba transferénsia responsabilidade no autoridade ba nível lokál, ho objetivu atu asegura katak munisípiu sira iha kapasidade institusionál, rekursu no mekanizmu administrativu ne’ebé sufisiente atu hala’o governasaun lokál ho efetivu.
Lee Mós:
ONU Rekuiñse No Sertifika Ona g7+ Liderado Xanana Gusmao Nu'udar Organizasaun Multilaterál