SMnewstl.com DÍLI, 17 Junu 2026 – Instituto ba Defeza Direitu Labarik (INDDICA) manifesta preokupasaun kona-ba aumentu kazu krime ne’ebé envolve labarik no jovem sira iha Timor-Leste, no husu atu Governu konsidera reforma iha Lei Justisa Juveníl ne’ebé daudaun ne’e prepara hela.
Durante prosesu konsultasaun kona-ba esbosu lei refere, INDDICA alerta katak maioria kazu krime sira agora envolve menoridade ho idade 14 no 15 tinan. Situasaun ne’e, tuir entidade ne’e, presiza resposta legál ne’ebé adekuadu no adaptadu ba realidade sosial atual.
Prezidente INDDICA Dinorah Granadeiro hateten katak Lei Justisa Juveníl tenke sai instrumentu importante ida atu responde ba tendénsia krime ne’ebé envolve labarik no joven, ho objetivu la’ós deit atu fó responsabilidade, maibé mós atu garante reabilitasaun no reintegrasaun sosial.
“Maioria kazu ne’ebé ami observa agora envolve labarik ho idade 14 no 15 tinan. Bainhira sira tama iha sistema judisiáriu, dala barak la iha mekanizmu apropriadu atu trata kazu sira ne’e. Tanba ne’e ami husu atu konsidera faixa etária ne’ebé boot liu atu responde ba realidade,” refere deklarasaun husi INDDICA.
INDDICA mós subliña katak mudansa iha lei la’ós atu trata labarik hanesan ema adultu, maibé atu hametin mekanizmu espesífiku ne’ebé fó prioridade ba edukasaun, orientasaun, no reabilitasaun.
Entidade ne’e alerta mós katak, se sistema legal la cobre adekuadamente grupo idade sira ne’e, bele aumenta risku eksplorasaun husi ema adultu sira ba menoridade iha atividade kriminál.
Iha sorin seluk, konsultora ba dezenvolvimentu Lei Justisa Juveníl, Barbara, hateten katak esbosu lei ne’e sei iha prosesu aberta ba kontribuisaun husi entidade relevante sira antes finalizasaun.
Nia mós esplika katak ekipa elaboradór halo ona estudu komparativu kona-ba sistema justisa juveníl iha nasaun ASEAN balu, Portugal no Espanha, atu adapta modelu ne’ebé apropriadu ba konteúdu Timor-Leste.
Barbara subliña katak lei refere sei responde ba Artigu 20 husi Kódigu Penal, ne’ebé determina responsabilidade penal ba menoridade. Maibé ba jovem ho idade entre 16 no 21 tinan, presiza mekanizmu espesial ida atu regula prosesu justisa ne’ebé ajusta ba idade no kondisaun sira.
Konsultasaun públika ne’e kontinua sai parte importante ida husi prosesu legislativu atu garante katak Lei Justisa Juveníl ne’ebé sei aprova bele responde ba dezafiu proteksaun no responsabilizasaun labarik no jovem sira iha Timor-Leste (SMnews)
Lee Mós:
F-FDTL Gradua Militar 57 Iha Kursu Lideransa Ba Apoiu Paz: Forsa Foun Pronto Ba Misaun Internasionál